Opisując kogoś oprócz cech czysto fizycznych związanych z  wyglądem, często odnosimy się do sposobu jego zachowania, postrzegania i myślenia, reagowania emocjonalnego czy  wchodzenia w relacje z innymi ludźmi. Czyli cech jego osobowości. Te cech są głęboko zakorzenione i charakterystyczne dla danej osoby. Występują zarówno u osób zdrowych jak i tych z zaburzeniami osobowości. Które przyjęta w polskim lecznictwie klasyfikacji ICD-10 wyróżnia następujące:

  • Osobowość unikająca
  • Osobowość zależna
  • Osobowość paranoiczna
  • Osobowość anankastyczna
  • Osobowość asocjalna
  • Osobowość schizoidalna
  • Osobowość chwiejna emocjonalnie
  • Osobowość histrioniczna

Na czym polega różnica?  U osób z zaburzeniem osobowości mają zdecydowanie większe, często skrajne nasilenie. I tak dla większości ludzi przestrzeganie ogólnie przyjętych w społeczeństwie zasad jest normą mimo, że czasem w wyjątkowych sytuacjach ją przekraczają u osób z osobowością antyspołeczną przestrzeganie tych zasad występuje jedynie wtedy kiedy służy realizacji ich celu .  Kolejna różnica polega na sztywności wzorca cech i niemożności dopasowania zachowania do sytuacji.  Osoba ze zdrową osobowością potrafi dostosować swoje zachowanie do wymogów sytuacji. Czasem będzie stanowcza i nieustępliwa a kiedy indziej, jeśli w jej ocenie zajdzie taka potrzeba ulegnie, odpuści. Zupełnie inaczej osoba z zaburzeniami która nie potrafi dostosować zachowania i wciąż powtarza ten sam wzorzec. Np. kobieta z osobowością unikającą  nigdy nie zdecyduje się na konfrontację, zadbania o swoje interesy nawet gdy to przynosi jej duże straty, w pracy jest pomijana i wykorzystywana przez innych. Nie przeciwstawia się i prędzej zrezygnuje z pracy niż asertywnie wyrazi swoje niezadowolenie. Niestety ze względu  brak elastyczności w dostosowaniu zachowania do wymogów otoczenia osoby takie narażają się na ciągłe doświadczanie trudności zarówno w relacjach z innymi jak realizacji osobistych założeń.  Nie testują nowych zachowań, nie poszukują bardziej przystosowawczych strategii. A doświadczenia które zdobywają często tylko potęgują problemy. Przykładowo mężczyzna z osobowością paranoiczną który jest nieufny  w stosunku do partnerki będzie poszukiwać dowodów zdrady, sprawdzać, wypytywać aż partnerka zmęczony tym zachowaniem zacznie się wycofywać z relacji. To tylko dodatkowo nasili podejrzliwość i kontrolujące zachowania, a w efekcie  może doprowadzić do odejścia kobiety wyczerpanej odpieraniem ciągłych, nieuzasadnionych zarzutów.

Objawy zaburzeń osobowości dają się zaobserwować w okresie dzieciństwa lub wczesnej dorosłości. Są niezmienne w czasie w odróżnieniu od innych zaburzeń psychicznych które mogą samoistnie ustępować.

Sposobem leczenia jest psychoterapia, zazwyczaj długotrwała, czasem wspomagana farmakoterapią która jednak nie leczy samego zaburzenia a jedynie często towarzyszące mu objawy np. lękowe czy depresyjne.

W kolejnych artykułach przedstawimy charakterystykę zaburzeń osobowości.

Martyna Chajdas

Psycholog, Psychoterapeuta

Gabinet Pomocy Psychologicznej "Jesteśmy"

tel. 609 453 323

 

Wydarzenia

loading...